Factory Outlet, Premium Outlet, Outlet Mall, Outlet Village,… tạm dịch là trung tâm mua sắm các loại hàng hiệu giá rẻ (dĩ nhiên không phải rẻ mạt, mà là rẻ hơn so với các trung tâm mua sắm ở thành phố lớn) là những địa chỉ hấp dẫn khủng khiếp...
Đó có thể là một làng với lịch sử lâu đời như Metzingen, quê hương của thời trang doanh nhân cao cấp Hugo Boss, hay có thể là một khu vực rộng lớn bao gồm rất nhiều tòa nhà trệt, hoặc thấp tầng, tạo thành gần như một thành phố thu nhỏ, với nhiều khối nhà liên thông bằng các con đường và đủ loại dịch vụ ăn uống.
Bán hàng tận tay người tiêu dùng
Bạn tạm hình dung như một khu nối liền các con đường Đồng Khởi, Lê Lợi, Nguyễn Huệ và chỉ cho phép các tín đồ shopping đi bộ với cơ man nào là hàng hiệu với giá giảm hơn khoảng 20 – 30% so với giá niêm yết ở các cửa hàng. Không biết ý tưởng kinh doanh này bắt đầu từ đâu và từ khi nào, nhưng một điều dễ thấy là các trung tâm như vậy mọc lên ngày càng nhiều ở khắp nơi trên thế giới. Chỉ cần google “factory outlet”, thì có thể thấy một list dài các trung tâm trải từ Âu sang Á, từ Italy qua California, từ Pháp qua Phukhet… Đa số các thương hiệu thời trang nổi tiếng toàn cầu đều tập trung ở đó từ quần áo, giày dép, cho đến túi xách : Nike, Adidas, Puma, Reebok, Guest, Hugo boss, Esprit, Coach, Burbery, v.v… Ý tưởng phân phối cho các nhà bán lẻ rồi mới đến người tiêu dùng đã chuyển thành ý tưởng cung cấp sản phẩm trực tiếp từ nhà sản xuất đến tận tay người tiêu dùng (các shopper). Mô hình kinh doanh này cũng là một đề tài phân tích trong các trường dạy kinh doanh và các báo chuyên lĩnh vục business về các mối tương quan giữa nhà sản xuất, phân phối, bán lẻ, người tiêu dùng, các hiệp hội. Dĩ nhiên, một điều cũng dễ hiểu rằng, các mặt hàng ở factory outlet thường là đã qua ít nhất một mùa thời trang. Tuy nhiên, với giá cả cạnh tranh, thì việc hơi lỗi mốt một tí so với chính nó cũng không thành vấn đề gì cho đa số các tín đồ của hàng hiệu.
Lịch sử làng “factory outlet” Metzingen
Người viết bài này đã có cơ hội shopping ở một premium outlet ở California năm 2010 và tháng 7 năm nay ở factory outlet Metzingen. Nếu như premium outlet ở California là một trung tâm mới được xây dựng sau này và tập trung khoảng 100 thương hiệu mạnh toàn cầu, thì mô hình outlet của Metzingen lại mang đúng nghĩa là một “ngôi làng” với tất cả đặc thù và bề dày lịch sử của nó.
Metzingen (thuộc miền nam nước Đức) được đề cập đến trong sách vở từ năm 1075. Việc trồng nho sản xuất rượu dẫn đến sự thịnh vượng của nó khoảng năm 1600. Trong suốt cuộc chiến 30 năm (1618 – 1648), Metzingen bị thiệt hại nặng nề và 2 phần 3 dân số chết vì dịch bệnh gần ngay sau đó. Sau thời kỳ công nghiệp hóa, các công xưởng dệt may được xây dựng ở Metzingen, mà nổi tiếng nhất là Hugo Boss. Vào năm 1859, Metzingen có đường xe lửa đầu tiên nối liền Tubingen và Stuttgart. Ngày nay ga xe lửa vẫn còn hiện hữu ở đó và là điểm hẹn của đoàn xe chúng tôi tại làng mua sắm này! Cứ đinh ninh factory outlet này chắc cũng tương tự như cái trung tâm to rộng có các khối nhà tương tự nhau như ở California. Tôi bị bất ngờ khi nhận ra đây là một thành phố như bao thành phố khác trên thế giới, các khối nhà mới xây sau này rất hài hòa với các ngôi nhà có mặt từ xa xưa với kiến trúc tây phương mái ngói, tường dầy, cơ man nào là hoa trên lối đi, và trên tường nhà. Đúng là một ngôi làng nếu như không có dấu hiệu của các bảng tên của các thương hiệu, này là Puma nằm kiêu hãnh ở trung tâm, kề bên nhà hàng Ý mà chúng tôi được xem ảnh trước khi lên đường thăm thú nước Đức; này là cửa hàng Esprit với nhiều dòng sản phẩm cho trẻ con, người lớn, thời trang dạo phố… mà người mua được cung cấp xe đẩy và xếp hàng tính tiền như trong siêu thị! Nào là của hàng Fossil với phong cách “vintage” cho giới trẻ với đủ loại túi xách bằng da, canvas, đồng hồ, mắt kiếng, dây chuyền, vòng trang sức… với giá hết sức phải chăng. Tôi và bạn Việt Nga lặn hụp trong của hàng này hết hơn nữa thời gian mua sắm và phải chạy “nhanh” ra khỏi của hàng kẻo không có đủ chỗ trong vali!
Từ chỗ là một “làng nghề” chuyên sản xuất hàng dệt may sau thời kỳ công nghiệp hóa, ngày nay, Metzingen nổi tiếng vì là một “factory outlet” thu hút khách cả nước và châu Âu đến mua sắm. Hugo Boss, được thành lập đầu tiên ở Metzingen và hiện nay đại bản doanh vẫn còn ở đó, đã khởi đầu cửa hàng bán hàng dệt may của mình, sau đó đã có nhiều công ty khác (đa số của Đức) đi theo mô hình này như: Reebok, Joop!, Strenesse, Escada, Bally, Puma, Adidas, v.v… chuyên cung cấp hàng hóa chính hãng với giá giảm. Con số các cửa hàng như vậy ở Metzingen ngày nay đã lên đến số 80.
Đoàn lữ hành “tự do và tự lo” của chúng tôi gồm 20 người bạn là doanh nhân chủ doanh nghiệp hoặc cấp quản lý của các công ty lớn ở Việt Nam, đã có một dịp cùng nhau làm một chuyến chu du miền nam nước Đức vào mùa hè năm nay, tự lái bằng xe Mercedes trên quê hương của nó, với sự trợ giúp nhiệt tình của Vietnam Star Automobile, nhà phân phối chính thức xe Mercedes tại Việt Nam. Và dĩ nhiên hành trình không thể thiếu là Metzingen – trung tâm mua sắm các loại hàng hiệu của Đức với giá chính hãng ngay tại nơi sản xuất.
Tạm biệt Metzingen, không khỏi bâng khuâng, ngày nào đó một thương hiệu của Việt Nam cũng trở thành thương hiệu nổi tiếng toàn cầu và một làng nghề sản xuất ra thương hiệu đó trở thành một factory outlet trên bản đồ mua sắm thế giới, thu hút khách du lịch và mua sắm khắp nơi đổ về? Có khi nào làng lụa Vạn Phúc ở Hà Đông lại trở thành một trung tâm mua sắm thời trang danh tiếng cho những tín đồ mê thời trang haute culture? Có thể lắm chứ!
[Hồng Nguyễn - Doanh Nhân số 86 ngày 23/8/2011]